نظریه تعاملی معرفت دینی و علمی تبیین نسبت نظریه آیت‌الله جوادی آملی با مبحث «علم دینی»

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

10.22081/jpt.2019.55254.1645

چکیده

نظریه‌ای که با عنوان نظریه علم‌دینی آیت‌الله جوادی آملی شناخته شده است، با دیگر نظریه‌های علم‌دینی تفاوت ماهوی دارد، در عین حال بر نظریه‌های علم‌دینی تأثیرگذار است به طوری که می‌توان آن را فرانظریه‌ مرتبط با آنها دانست. این نظریه مشتمل بر یک مدعای اصلی، یک استدلال عام و دو نتیجه مهم است. مدعای اصلی: علم اگر علم باشد یعنی کاشف از واقع و نمایانگر متعلق خود باشد، دینی و الهی است. دلیل بر این ادعا ویژگیهای مترتب بر کاشفیت از واقع است، که عبارتند از 1) متعلق علمِ حقیقیِ کاشف از واقع، امری واقعی و لذا مخلوق خداست، 2) علم حقیقی الهامی الهی است، 3) علم حقیقی به اعتبار واقع‌نمایی‌اش حجت دینی است. علم حقیقی و معتبر با هیچ علم روشمند معتبری در تعارض نیست، لذا منابع و روش‌های معتبر نباید نتایج متعارضی داشته باشند. در این نظریه با اتکاء به تحلیلی از جایگاه معرفتی وحی اثبات شده است که متون دینی منابع معتبر معرفتی هستند. در نتیجه: 1) رجوع به آنها برای شناخت امور واقعی، باید با نتایج روشهای عقلی معتبر سازگار باشد، لذا فهم متون‌دینی بدون در نظر گرفتن نتایج سائر روشهای معتبر شناختِ واقع، فهمی نامعتبر است. 2) شناخت امور واقع از طریق روشهای عقلی معتبر بدون ملاحظه نتایج روش نقلی، ناقص و فاقد اعتبار کافی است. پس روش عقلی و نقلی در شناخت واقع رابطه تعاملی متقابل دارند. این رابطه فقط در فرض علم‌آوری روش نقلی و عقلی برقرار نیست، بلکه حتی در صورتی که هر دو مفید ظنّ اطمینان آور باشند رابطه متقابل است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Interactive Theory of Religious and Scientific Knowledge An Explanation of the Relationship of Ayatollah Javadi Amoli's Theory with the "Religious Science"

چکیده [English]

The theory known as Ayatollah Javadi's theory of religious science differs from the theories of religious science, but at the same time, it does affect them so that it can be called a meta-theory for them. This theory consists of a main claim, a general argument, and two conclusions. The main claim is that science is only religious and divine if it is to be science, that is, to discover reality and represent its object. The reason for this claim is the characteristics belong to science because of its being representative of reality. These characteristics are that 1) the object of true real science is real and therefore is a creature of God; 2) true science is a divine inspiration; and 3) because of its veridicality, true science has religious authority. True and valid science does not conflict with any methodologically valid science, therefore credible sources and methods should not have conflicting results. By relying on an analysis of the epistemic status of revelation this theory has proved that religious texts are valid epistemic sources. Consequently: 1) Referring to religious texts to know the reality must be consistent with the results of valid rational methods. Therefore, our understanding of the religious texts regardless of the results of other valid cognitive methods is invalid. 2) To know the facts through valid rational methods without considering the results of the narrative method is incomplete and devoid of sufficient validity. So the rational and narrative methods have an interactive relationship in knowing reality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "religious science"
  • "religious knowledge"
  • "revelation"
  • "narrative method"
  • "reason"