نقد و بررسی مسئله رنج در نظریه معنویت و عقلانیت

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی/پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

10.22081/jpt.2017.43412.1145

چکیده

هدف اصلی در نظریه پیوند معنویت و عقلانیت «کاهش رنج و آلام بشری» است. معنویت این نظریه و پیوند یافتن آن با عقلانیت ابزاری، تنها راه برآوردن هدف مذکور دانسته شده و تمام ارزش این نظریه نیز برای آن است. نظریه پرداز از آن جهت معنویت را به جای دین قرار می دهد که معتقد است امروز تنها معنویت می تواند موجب آرامش و کاهش آلام بشر باشد؛ اما نظریه عقلانیت و معنویت خود نیز برای برآوردن این هدف با اشکالات متعددی مواجه می شود: ماهیت «رنج» به خوبی تبیین نمی شود و ناتمام است؛ برخی از رنج های بشری مورد شناسایی قرار نگرفته، یا مورد غفلت واقع شده و به همین خاطر برای آن توجیهی وجود ندارد؛ در معناداری و توجیه رنج هایی مورد هدف نیز با اشکالاتی مواجه است؛ اینکه چگونه و از چه راهی، نظریه می تواند این هدف را برآورده سازد، نا مشخص رها شده است؛ و مهم تر اینکه مبنای ناواقع گرایانه این نظریه، قابلیت برآوردن هدف (کاهش آلام بشری) را نداشته و امکان آن را فراهم نمی کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

نقد و بررسی مسئله رنج در نظریه معنویت و عقلانیت

چکیده [English]

هدف اصلی در نظریه پیوند معنویت و عقلانیت «کاهش رنج و آلام بشری» است. معنویت این نظریه و پیوند یافتن آن با عقلانیت ابزاری، تنها راه برآوردن هدف مذکور دانسته شده و تمام ارزش این نظریه نیز برای آن است. نظریه پرداز از آن جهت معنویت را به جای دین قرار می دهد که معتقد است امروز تنها معنویت می تواند موجب آرامش و کاهش آلام بشر باشد؛ اما نظریه عقلانیت و معنویت خود نیز برای برآوردن این هدف با اشکالات متعددی مواجه می شود: ماهیت «رنج» به خوبی تبیین نمی شود و ناتمام است؛ برخی از رنج های بشری مورد شناسایی قرار نگرفته، یا مورد غفلت واقع شده و به همین خاطر برای آن توجیهی وجود ندارد؛ در معناداری و توجیه رنج هایی مورد هدف نیز با اشکالاتی مواجه است؛ اینکه چگونه و از چه راهی، نظریه می تواند این هدف را برآورده سازد، نا مشخص رها شده است؛ و مهم تر اینکه مبنای ناواقع گرایانه این نظریه، قابلیت برآوردن هدف (کاهش آلام بشری) را نداشته و امکان آن را فراهم نمی کند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Suffering
  • Spirituality
  • Religion
  • peace