بازخوانی قواعد وشرائط تاویل از دیدگاه قاضی نعمان

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی پژوهشگاه علوم وفرهنگ اسلامی ومدیر موسسه آموزش عالی معصومیه

10.22081/jpt.2019.67120

چکیده

قاضی نعمان از فقهای معروف اسماعیلی در آثار خود به مسئله تأویل به گونه‌ای خاص و متفاوت از سایر اسماعیلیان پرداخته است. برغم دیدگاه اسماعیلیان که به باطن و تأویل نگاه حداکثری دارند، ودر مواردی دچار خطا می شوند قاضی نعمان اعتقاد به تأویل را در کنار نص دارد و با ترسیم خط اعتدال بدنبال فرار از خطا های سایر اسماعیلیان است. وی ظاهر قرآن را صامت و معجزه پیامبر6 و تأویل و باطن را معجزه ائمه: می‌داند. ایشان تأویل و باطن را یک علم می‌داند که با استفاده از آیات قرآن ودرچارچوب ضوابط قابل اثبات است . از آثار و کلمات قاضی نعمان علیرغم ارتکاب تاویلات مردود ، می‌توان قانون وشرائط تاویل را بدین شرح استخراج نمود «توجه به ظاهردر کنار باطن؛ ارتباط مفهومی تأویل و عقل، تأثیر اخلاص در صحّت تأویل، منتهی شدن تأویل به علم امام و دخالت ایمان در صحت تأویل». به‌رغم امتیازات فکری قاضی نعمان در مسئله تأویل، اشکالات و ابهامات قابل تأمل در دیدگاه ایشان وجود دارد.

کلیدواژه‌ها