اهمیت تعهدات فراهنجاری آرمان علم غیرارزش‌بار

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسنده

پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهید بهشتی

10.22081/jpt.2017.46045.1229

چکیده

مطابق آرمان علم غیرارزش‌بار ، در ارزیابیِ معرفتیِ نظریاتِ علمی فقط ارزش‌های معرفتی می‌توانند نقش مشروع داشته باشند. در این مقاله نشان خواهیم داد که این آموزه بر تصویری از علم و رابطۀ آن با ارزش‌ها مبتنی است که تعهدات فراهنجاری معینی به دنبال دارد و توجه به این تعهدات مهم است. برای این منظور ابتدا چارچوب کلی نظریۀ فراهنجاری را به طور مختصر معرفی می‌کنیم. سپس به بیان پیش‌فرض‌هایی می‌پردازیم که در پس آرمان علم غیرارزش‌بار دربارۀ رابطۀ علم و ارزش‌ها وجود دارد. پس از تصریح این پیش‌فرض‌ها، تعهدات فراهنجاری مشخصی را از آن‌ها نتیجه می‌گیریم. همچنین با معرفی اجمالی چهار گروه استدلالی که عمدتاً در مخالفت با آموزۀ آرمان علم غیرارزش‌بار اقامه شده است، نشان می‌دهیم که در این استدلال‌ها توجهی به پیش‌فرض‌های فراهنجاریِ این آموزه نشان داده نشده است. در نهایت به این پرسش می‌پردازیم که آیا در بحث دربارۀ آرمان علم غیرارزش‌بار توجه به ملاحظات فراهنجاری ضرورت دارد یا خیر. در پاسخ، به این نکته اشاره خواهد شد که شناخت پیش‌فرض‌های فراهنجاریِ آرمان علم غیرارزش‌بار در شناخت بهتر این آموزه و همچنین ارائۀ استدلال در دفاع یا مخالفت با آن چه تأثیری داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Importance of Meta-normative Commitments of Value-Free Ideal of Science

نویسنده [English]

  • Meisam Mohammadamini
Institute for Science and Technology Studies, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

According to the value-free ideal of science, only epistemic values can have a legitimate role in epistemic assessment of scientific theories. In this paper, we seek to show that the value-free ideal of science is based on a picture of science and its relation with values, that implies certain meta-normative assumptions, which for several reasons worth noting. Accordingly, after a brief introduction of main issues of meta-normative theory, we will discuss the assumptions of value-free ideal about the relation of science and values. Suggesting an explicit articulation of these assumptions, we show meta-normative implications of accepting them. Then a brief sketch of arguments against the value-free ideal follows, which makes clear the neutrality of these arguments with respect to meta-normative positions. Finally, addressing the question whether it is necessary to take into account meta-normative implications of value-free ideal, it will be noted that recognizing meta-normative commitments of value-free ideal serves a better understanding of the thesis and also opens a new path for putting forward arguments both for and against the value-free ideal of science.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Meta-normative theory
  • Metaethics
  • Value-Free Ideal of Science
  • Cognitivism about values
  • Realism about values